» О часопису
» Програмска оријентација
» Издавачи
» Редакција
» Научни савет
» Издавачки савет
» Упутство за ауторе
» Архива бројева
» Претплата и оглашавање
» Контакт

 

 

 

 

 

1.UDC 57.087:004

PSIHOLOŠKE OSNOVE STUDIJA AFEKTIVNIH ASPEKATA UPOTREBLJIVOSTI KORISNIČKIH INTERFEJSA

THE PSYCHOLOGICAL FRAMEWORK FOR THE AFECTIVE ASPECTS OF THE INTERFACE USABILITY STUDIES

Ivana Kovačević, Dušan Vujošević

REZIME: Nakon istraživanja u kojima je potvrđena veza između estetske procene i procenjene upotrebljivosti korisničkih interfejsapoklanja se sve veća pažnja konceptu zadovoljstvainformacionim sistemom. Zadovoljstvo kao mera upotrebljivosti razmatra se u funkciji reprezenta afektivne reakcije koja je izazvana tzv. estetikom interakcije, odnosno percepcijom uživanja. Pri tom se percepcija vizuelno-estetskih aspekata interfejsa doživljava kao okidač odgovarajućih emocionalnih reakcija kod korisnika.U radu se u kontekstu studija upotrebljivosti kompjuterskih sistema razmatraju sve tri komplementarne instance emocija: fizička senzacija, emocionalna ekspresija i subjektivno iskustvo. Zatim se daju pokušaji objašnjenja emocionalnih reakcija na karakteristike sistema, kao i objašnjenja veze emocionalnih reakcija sa kognitivnim aspektima upotrebljivosti. Ova objašnjenja se vezuju za teorijske koncepte iz socijalne psihologije, ali i za rezultate empirijskih istraživanja u oblasti neuropsihologije i psihofiziologije. Na osnovu toga se u domenu teorije predlaže kognitivno-afektivni okvir analize upotrebljivosti kompjuterskih sistema, i daje pregled metodoloških modela ispitivanja fenomena. Konačno, uloga izloženih ideja posmatra se u kontekstu afektivnogračunarstva, kao specifičnog spoja informatike i kognitivnih nauka.

KLJUČNE REČI: korisnički interfejs, upotrebljivost, emocionalne reakcije, kognitivno-emocionalna hipoteza, afektivno računarstvo

ABSTRACT: The concept of user`s satisfaction with system performanceshas been changing in accordance tothe results of numerous researches confirming the correlation between aesthetics evaluation and system usability. Satisfaction, as one of the usability indicators, represents affective reaction to the system caused by the so called interaction aesthetic, i.e. by the experience of pleasure. The perception of the visual aesthetic aspects of interface is a trigger of the user`s emotional reactions. All three complementary emotional instances are covered by the paper: physical sensation, emotional expression and subjective experience in the context of the usability studies. The proposal of explanation of emotional reactions on system characteristics, as well as the explanations of relations with the cognitive aspects of usability, are presented. These explanations are associated with the theoretical concepts of social psychology and, also, with the results of the empirical studies in neuropsychological and physiological sciences. Moving toward the domain of theory, a cognitive-emotional reference frame of system usability analysisis suggested. At the end, a critical review of methodological models used in the presented researches is offered. Finally, function of given ideas were seen in the context of affective computing, as the unique combination of computer and cognitive sciences.

KEY WORDS: user interface, usability, emotional reactions, cognitive-emotional hypothesis, affective computing

Ivana Kovačević, docent
Fakultet organizacionih nauka. Univerzitet u Beogradu.
Oblasti interesovanja: Kognitivna ergonomija, Psihologija organizacije, Interakcija čovek-kompjuter, Neverbalna komunikacija
e-mail: kivana@fon.bg.ac.rs

Dušan Vujošević, docent
Računarski fakultet, Beograd
Kontakt: dvujosevic@raf.edu.rs
Oblasti interesovanja: upravljanje informacijama, interakcija čovek-računar


2.UDC 004.92:004.43

Razvoj aplikacije sa 3D interakcijom: KinectCity

Development of an application with 3D interaction: KinectCity

Dario Mirović, Dragan Okanović, Jovan Radivojša, Nemanja Lučić i Đorđe Đurđević

REZIME: Interakcija između čoveka i računara je disciplina koja ima za cilj da prouči i definiše bezbedne, intuitivne i fleksibilne načine na koje čovek računaru zadaje komande, a računar izveštava o rezultatima obrade. 3D interakcija je posebna vrsta interakcije kod koje je od značaja pozicija (u 3D prostoru) objekata posredstvom kojih se vrši interakcija. Tradicionalno, korisnik računaru svoje zahteve saopštava sekvencom odgovarajućih komandi zadatih putem ulaznih uređaja, kao što su miš i tastatura, a računar korisniku prikazuje efekte primene zadatih komandi na izlaznom uređaju, poput monitora. Napredovanje tehnologije dovelo je do pojave komercijalno raspoloživih jeftinih uređaja koji mogu da detektuju i prate ljudsko telo u prostoru. Time je otvorena mogućnost da se ostvari 3D interakcija sa računarom, čak i u skromnim, svakodnevnim uslovima. U ovom radu predstavljen je razvoj 3D aplikacije KinectCity, u kojoj korisnik interakciju ostvaruje pokretima tela i glasom. Aplikacija je razvijena upotrebom alata Unity3D, a za detekciju i praćenje ljudskog tela korišćen je uređaj Kinect. U prisustvu odgovarajućeg hardvera, aplikacija može da formira stereoskopski prikaz, što značajno pojačava iskustvo 3D interakcije sa virtuelnim svetom.

KLJUČNE REČI: 3D interakcija, virtuelna realnost, stereovizija, 3D grafika, Unity3D, Kinect.

ABSTRACT: Human-computer interaction is a discipline intended to examine and define safe, intuitive and flexible means for human users to issue instructions to computers, and for computers to inform about outcomes. 3D interaction is a special kind of interaction where the position (in 3D space) of objects involved in interaction is of great importance. Traditionally, the user issues his/her requests through a sequence of commands on input devices, such as mouse or keyboard, and the computer displays the results on an output device, such as monitor. Recent advances in technology resulted in wide availability of inexpensive devices that can detect and track human body in 3D space. This opens a possibility to establish 3D interaction with computers, even in casual conditions. This paper presents the development of a 3D application KinectCity, in which the user establishes interaction with body gestures and spoken commands. The application was developed in Unity3D. Kinect was used for body detection and tracking. In presence of adequate hardware, the application can present stereoscopic viewing, which significantly increases the 3D interaction experience with the virutal world.

KEY WORDS: 3D interaction, virtual reality, stereovision, 3D graphics, Unity3D, Kinect

Dario Mirović,
Univerzitet u Beogradu - Elektrotehnički fakultet, student osnovnih studija
Kontakt: dariomirovic@gmail.com
Oblasti interesovanja: računarska grafika, veštačka inteligencija u računarskim igrama, virtuelna realnost, framework & engine development

Dragan Okanović,
Univerzitet u Beogradu - Elektrotehnički fakultet, student osnovnih studija
Kontakt: dragan.okan@gmail.com
Oblasti interesovanja: računarska grafika, fotorealistično renderovanje, implementacija efekata, GPGPU, virtuelna realnost

Jovan Radivojša,
Univerzitet u Beogradu - Elektrotehnički fakultet, student osnovnih studija
Kontakt: jovan.radivojsa@gmail.com
Oblasti interesovanja: Računarska grafika, razvoj video igara, framework & engine development, virtuelna realnost

Nemanja Lučić,
Univerzitet u Beogradu - Elektrotehnički fakultet, student osnovnih studija
Kontakt: lucic992@gmail.com
Oblasti interesovanja: računarska grafika, proceduralno generisanje sadržaja, paralelno programiranje, razvoj video igara

Dr Đorđe Đurđević,
Univerzitet u Beogradu - Elektrotehnički fakultet
Kontakt: djordje.djurdjevic@etf.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Računarska grafika, virtuelna realnost, interakcija čovek-računar, objektno orijentisana analiza i dizajn, digitalna obrada slike,e-obrazovanje.


3.UDC 519.1:004.421.2

IMPLEMENTACIJA ALGORITAMA IZ TEORIJE GRAFOVA

IMPLEMENTATION OF GRAPH THEORY ALGORITHMS

Zlatko Dejanović, Dr Milorad Božić

REZIME: U ovom radu je opisana jednostavna desktop aplikacija koja izvršava osnovne operacije na grafovima. Osnovni motiv za realizaciju aplikacije leži u velikoj primjeni principa iz teorije grafova u oblasti računarstva i drugim disciplinama. U radu je dat kratak pregled grafova tipa stabla, te Ojlerovih i Hamiltonovih grafova kao i ideje za praktičnu realizaciju problema u navedenim podoblastima. Sve tehnike u aplikaciji su realizovane grafički. Kao alat je korišćeno razvojno okruženje Visual Studio 2012 i programski jezik C#.

KLJUČNE REČI: teorija grafova, softver

ABSTRACT: This paper describes the implementation of a simple desktop application that performs basic operations on graphs. The motive for the implementation lies in the significant usage of graph theory principles in the field of computing. The paper gives a brief overview of the trees, Euler and Hamilton graphs as well as the ideas for practical implementation problems in these subfields. All of the techniques in the application are implemented in a graphical way. Visual Studio 2012 and C# are used as tools for programming.

KEY WORDS: graph theory, software

Zlatko Dejanović
Univerzitet u Banjoj Luci, Elektrotehnički fakultet
Kontakt: zlatko.dejanovic@etfbl.net
Oblasti interesovanja: računarske mreže, performanse računarskih sistema, kriptografija

Dr Milorad Božić
Univerzitet u Banjoj Luci, Elektrotehnički fakultet
e-mail: mbozic@etfbl.net
Oblasti interesovanja: automatika, veštačka inteligencija


4.UDC 004.6

KOMPARATIVNA ANALIZA MOJARRA I APACHE MYFACES TEHNOLOGIJA I NAJKORIŠĆENIJIH JAVA SERVER FACES BIBLIOTEKA KOMPONENATA

COMPARATIVE ANALYSIS OF MOJARRA AND APACHE MYFACES TECHNOLOGY AND MOST WIDELY USED JAVA SERVER FACES COMPONENT LIBRARIES

M.Sc. Veljko Bogosavljević, Dr Siniša Vlajić, Mr Dušan Savić, Mr Ilija Antović, M.Sc. Miloš Milić

REZIME: Predmet istraživanja ovog rada jeste komparativna analiza Oracle Mojarra i Apache MyFaces tehnologija, kao i analiza najznačajnijih i najkorišćenijih JavaServer Faces (JSF) biblioteka komponenata. U ovom radu, JSF će se koristiti u dva različita konteksta, i to: 1) u kontekstu specifikacije za razvoj Java WEB aplikacija, i 2) u kontekstu Java WEB okvira. U kontekstu specifikacije, u radu će biti dat hronološki prikaz različitih verzija JSF specifikacije, kao i komparativna analiza dve najpoznatije implementacije JSF specifikacije: Oracle Mojarra i Apache MyFaces. U kontekstu Java WEB okvira, JSF će se posmatrati kroz skup različitih biblioteka komponenti za razvoj Java WEB korisničkog interfejsa. U skladu sa time biće dat pregled i analiza najznačajnijih JSF biblioteka komponenata. Analiza praktične primene implementacija JSF specifikacije i različitih komponenti, kao i njihova komparativna analiza, zasnovana je na studijskom primeru.

KLJUČNE REČI: JavaServer Faces (JSF), JSF Okvir, JSF Specifikacija, JSF Implementacije Oracle Mojarra i Apache MyFaces, JSF Biblioteke Komponenata

ABSTRACT: Subject of this paper's study is comparative analysis of Oracle Mojarra and Apache MyFaces technologies, and an analysis of the most important and most frequently used JavaServer Faces (JSF) component libraries. In this paper, the JSF will be used in two different contexts, namely: 1) in the context of the specification for development of Java WEB applications, and 2) in the context of Java WEB framework. In the context of the specification, this paper provides a chronological overview of the different versions of the JSF specification, as well as a comparative analysis of the two most popular JSF implementations: Oracle Mojarra and Apache MyFaces. In the context of Java WEB framework, JSF will be observed through a different set of component libraries for developing Java WEB user interface. In accordance with that, we will give an overview and analysis of the major JSF library components. Analysis of practical application of the JSF implementations and analysis of practical application of the various components, as well as their comparative analysis, is based on a study case.

KEY WORDS: JavaServer Faces (JSF), JSF Framework, JSF Specification, JSF Implementations Oracle Mojarra i Apache MyFaces, JSF Component Library

M.Sc. Veljko Bogosavljević,
Bakson LTD - Programer
Kontakt: veljko.bogosavljevic@gmail.com
Oblasti interesovanja: Baze podataka, razvoj mobilnih aplikacija, Java tehnologije i razvoj Java aplikacija

Dr Siniša Vlajić,
Univerzitet u Beogradu - Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: vlajic@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Softverski proces, održavanje softvera, formalizacija softverskih paterna

Mr Dušan Savić,
Univerzitet u Beogradu - Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: dules@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Modelovanje i meta-modelovanje, softverski zahtevi, softverski paterni, domenski specifični jezici, razvoj Java web aplikacija

Mr Ilija Antović,
Univerzitet u Beogradu - Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: ilijaa@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Automatizacija razvoja korisničkog interfejsa, softverski zahtevi, softverski paterni, generatori koda

M.Sc. Miloš Milić,
Univerzitet u Beogradu - Fakultet organizacionih nauka
Kontakt: mmilic@fon.bg.ac.rs
Oblasti interesovanja: Softversko inženjerstvo, kvalitet softvera, projektovanje softvera


5.UDC 57.087:004

REŠAVANJE PROBLEMA INTEROPERABILNOSTI BIOMETRIJSKIH SISTEMA I BEZBEDNOSTI BIOMETRIJSKIH PODATAKA PRIMENOM TEHNIČKIH STANDARDA

TROUBLESHOOTING INTEROPERABILITY OF BIOMETRIC SYSTEMS AND SECURITY OF BIOMETRIC DATA USING TECHNICAL STANDARDS

Milorad Milinković, dipl.inž

REZIME: U ovom radu prikazana su dva najčešća problema u funkcionisanju biometrijskih sistema, problem interoperabilnosti kako između komponenti sistema tako i između različitih sistema, i problem bezbednosti biometrijskih podataka i zaštite privatnosti kako prilikom skladištenja i razmene, tako i prilikom biometrijske transakcije u okviru biometrijskog sistema ili između različitih biometrijskih sistema korišćenjem Interneta. Prikazivanjem strukture BioAPI platforme, CBEFF frejmvorka i ACBio autentikacijskog konteksta za biometriju i njihove povezanosti istaknute su prednosti primene pomenutih standarda kao rešenja ovih problema.

KLJUČNE REČI: Biometrija, standardi, BioAPI, CBEFF, ACBio

ABSTRACT: OThis paper indicates two the most common problems in functioning of biometric systems, problem of interoperability between system's components as well as between different biometric systems and problem of biometric data security and privacy protection, both in storage and exchange, and in biometric transaction within a biometric system as well as between different biometric systems using the Internet. Presenting the structure of BioAPI platform, CBEFF framework and ACBio (Authentication Context for Biometrics) and their relationship, highlights the benefits of the application of these standards as a solution to the aforementioned problems.

KEY WORDS: Biometrics, Standards, BioAPI, CBEFF, ACBio

Milorad Milinković, dipl.inž
Univerzitet u Beogradu, Fakultet organizacionih nauka
Mail: milorad.milinkovic@mmklab.org
Oblasti interesovanja: menadžment, menadžment kvalitetom, internet marketing, e-poslovanje


6.UDC 004.4:621.39

Sveobuhvatni pregled i komparacija savremenih korisničkih autentifikacionih metoda za mobilne uređaje

A Comprehensive Overview and Comparison of Contemporary User Authentication Methods for Mobile Devices

Dragan Korać

REZIME: Tokom proteklih nekoliko godina, snažni razvoj mobilnih tehnologija uslovio je stvaranje novih izazova u pogledu autentifikacionih metoda namijenjenih za mobilne uređaje. Perfomanse, pristupačnost i sposobnost konekcije mobilnih uređaja u različitim komunikacionim kanalima stvorili su uslove za primjenu različitih oblika mobilnih autentifikacionih metoda. Međutim, uvidom u dostupnu literaturu može se zaključiti da je ovo istraživačko polje ne dovoljno istraženo po dubini odnosno da ne postoji rad koji obezbijeđuje sveobuhvatni pregled, klasifikaciju i komparaciju savremenih korisničkih autentifikacionih metoda namjenjenih za mobilne uređaje. Stoga, ovaj rad daje sveobuhvatni pregled, klasifikaciju i komparaciju savremenih mobilnih autentifikacija zasnovanih na ključnim korisničkim parametrima kao što su zaštita, upotrebljivost i privatnost. Njihove prednosti i nedostaci su detaljno naglašene. Na osnovu izvršene komparativne analize mobilnih autentifikacionih metoda nekoliko važnih izazova je identifikovano. Jedan od njih je da do sada ne postoji “najbolji” šablon za mobilne autentifikacije. Takođe, ovaj rad daje prijedlog razvoja novog alata u savremenim korisničkim autentifikacionim metodama namjenjenim za mobilne uređaje. Takav alat može biti upotrebljen za stvaranje “najboljeg” šablona kao i za procjenjivanje i dizajniranje mobilnih autentifikacionih rješenja. Na kraju, u cilju pomoći razvoja jake mobilne autentifikacije predložen je i alternativni prijedlog jake mobilne autentifikacije kao adekvatan odgovor na buduće autentifikacione izazove.

KLJUČNE REČI: mobilni uređaj, savremene mobilne autentifikacije, jaka autentifikacija i biometrija

ABSTRACT: Abstract: Over the past few years, the strength development mobile technologies are creating new challenges with regards to mobile authentication methods. Performance, availability and ability of mobile devices to connect to different communication channels have created conditions for applying various forms of the mobile authentication methods. However, from available literature can be concluded that this is research field immature and insufficiently explored in depth respectively that there is no paper which provides a comprehensive overview, classification and comparison of contemporary user authentication methods intended for mobile devices. Therefore, this paper gives a comprehensive overview, classification and comparison of contemporary mobile authentication basad on the key users parameters such as security, usability and privacy. Their advantages and disadvantages are emphasised in detail. On basis of performed comparative analysis of mobile authentication methods several important authentication challenges are identified. One of these is that there is no “the best” template for mobile authentication so far. Also, this paper gives proposal the development a new tool in contemporary user authentication methods intended for mobile devices. Such tool can be used for making “the best” template as wel as for evaluating and designing mobile authentication solutions. Finally, in order to help develop strong mobile authentication, this paper suggests an alternative proposition which would enable the development of strong mobile authentication as an adequate answer for future authentication challenges.

KEY WORDS: mobile device, contemporary mobile authentication, strong authentication and biometrics.

Mr Dragan Korać
Univerzitet u Beogradu – Fakultet organizacionih nauka, student doktorskih studija.
Kontakt adresa: korac@teol.net
Oblasti interesovanja: sigurnost, zaštita podataka i računarskih sistema, informacioni sistemi, mobilne tehnologije i fazi logika.


7.UDC 005.22:004.738.5

Tehnologija kontakt centra

Contact Center Technology

Danijela Stefanov

REZIME: Kontakt centar čine ljudi, organizacija i infrastruktura. U radu je dat pregled uređaja i servisa koji čine kontakt centar. Neki od osnovnih uređaja bave se prepoznavanjem i preusmeravanjem poziva, pre nego što poziv stigne u sistem. Ipak, osnov svega predstavljaju automatski distributer poziva i govorni automat. Meniji se biraju pritiskom na tastere ili pomoću prepoznavača govora. Kompjutersko-telefonska integracija je veoma značajna, jer omogućava operateru uvid u sve podatke klijenta, birač broja sam poziva klijente sa kojima operateri treba da razgovaraju, a univerzalni red uspostavlja red u kanalima komunikacije. Da bi kontakt centar mogao nesmetano da funkcioniše, potrebne su i određene aplikacije, baza znanja, kao i sistem zaštite i sigurnosna kopija. Od dobijenih podataka menadžeri prave izveštaje.

KLJUČNE REČI: kontakt centar, ACD, IVR, prepoznavač govora, CTI, birač broja, univerzalni red, izveštaji

ABSTRACT: Contact center consists of people, organizations and infrastructure. The paper that follows presents an overview of devices and services that make contact center. Some basic unit dealing with call routing before the call arrives at the system. However, Automatic Call Distributor and Interactive Voice Response are the basis of all. Menus can be selected by pressing keys or using speech recognition. Computer telephone integration is very important because make it possible that operator sees all data of the customer, call dialer dials telephone numbers of clients with which operators need to talk and universal order establishes order in channels of communication. In order to contact center works without problem, it needs certain applications, knowledge base, as well as system of protection and backup. Managers make reports based on the obtained data.

KEY WORDS: contact center, ACD, IVR, speech recognition, CTI, dialer, Universal Queue, reports

Danijela Stefanov
Komercijalna banka ad Beograd
Kontakt e-mail: danijela.stefanov@gmail.com
Oblasti interesovanja: praćenje rada operatera u kontakt centru, praćenje rada govornog automata, trening operatera kontakt centra, izveštavanje


 

ИНФО М
Часопис за информациону технологију и мултимедијалне системе

Електронска пошта • Телефон +381 (0)11 3950-894 • Продукција сајта: ФОН
©2002-2013 ИНФО М и носиоци појединачних ауторских права. Сва права задржана.